Home Pasuruan

   

Genealogie 6 -  2


Johannes Reinhardt Hubertus Eijsbroek en zijn tienjarige marine bestaan 


 
De 'Bloedhond' 

Alle foto's zijn uit de collectie van het institiuut voor maritieme historie van
de Koninklijke Marine

1-1-1890 wordt Eijsbroek vermeld als leerling machinist der tweede klasse
Dan is de volgende plaatsing van leerling Johannes Eijsbroek op het monitorschip 2e klasse 'Bloedhond'
Dit soort schepen was speciaal gebouwd voor de verdediging van riviermondingen en andere ondiepe kustwateren omdat ze zeer weinig diepgang hadden.
Voortstuwing 2 direkt werkende machines van 680 pk, 2 Griffith-schroeven, snelheid 7.5 knoop
Op hetzelfde schip in dat jaar, periode 1-7 t/m 15-11 wordt Johannes nu vermeld als leerling machinist der eerste klasse op 22,50 's maands.

 

Dan begint het grote werk!
Op 15-11-1890 wordt Johannes op twintigjarige leeftijd geplaatst op het schroefstoomschip der 1e klasse 'De Ruyter'
De kiel werd gelegd te Amsterdam in 1879 en uiteindelijk pas in 1885 in dienst gesteld als operationeel oorlogsschip.
Voortstuwing: compound machine (Sell's systeem), 6 vlampijpketels, 3.059 pk,
1 vierbladige schroef, 14.5 knoop, 1 schoorsteen + 3 masten, uiteindelijk 24 kanonnen van divers kaliber, bemanning 298 koppen.
De eerste reis van het schip ging nog zonder Johannes naar Nederlands IndiŽ.
Als het schip op 5-9-1890 is terug gekeerd in Den Helder, monstert Johannes twee maanden later aan als leerling machinist 1e klasse.
De tijd voordat het schip opnieuw uitvaart kan Johannes goed gebruiken om zich in te werken op zijn eerste grote oorlogsschip.
Zijn eerste reis vangt aan op 20-3-1891 om via Vlissingen de oversteek te maken naar West IndiŽ, via de Suriname-rivier naar Willemstad.
Van 10-5-1891 t/m 14-2-1893 zal 'De Ruyter' daar blijven als stationsschip te Curacao. 
Binnen deze periode t/m 23-3-1892 vaart Johannes rond in de West Indische wateren. 
Op 5-3-1892 vindt er een overlijdensgeval plaats op 'De Ruyter' aangaande de leerling-machinist 1e klasse I.J. Klingen. 
Johannes moet hem heel goed gekend hebben. 
gen6.2.friso.jpg (19108 bytes)  De 'Johan Willem Friso' verlaat Den Helder naar IndiŽ

Johannes stapt in de 'West' op 23-3-1892 over op (nog steeds als leerling 1e klasse) het schroefstoomschip 1e klasse 'Johan Willem Friso'.
Dit schip komt aanvaren van Simonsbaai (Zuid Afrika) en arriveert op 11-3-1892 te Willemstad.
Op 26-3 verlaat het schip Willemstad om via Havana op 15-5-1892 de thuishaven Den Helder binnen te lopen.
Dit schip is vrijwel hetzelfde type met iets minder machine-vermogen dan de 'De Ruyter' en werd in dienst gesteld op 1-2-1888.
Na aangekomen te zijn in Den Helder blijft Johannes voorlopig op de 'Friso' dienen. Na een kleine drie maanden en op een zomerse dag (7-8-1892) verlaat de 'Friso' opnieuw de thuishaven om via Vlissingen en de Atlantische Oceaan naar de Middellandse Zee te vertrekken met als eindbestemming Genua waar het schip op 25-8-1892 voor anker gaat.
Het schip wordt daar (8-9-1892) opgenomen in een internationale vloot.
Op 10-9-1892 volgt een historische optocht ter herdenking van de ontdekking van Amerika.
Op 18-9-1892 vertrekt het schip vandaar via La Spezia naar Huelva (zuidwestkust van Spanje).
 
Op 12-10-1892 opnieuw een vlootrevue ter herdenking van Columbus.
Twee dagen later gaat de reis via vele havens terug naar Den Helder waar het schip op een laat-winterse dag arriveert (25-2-1893).
Tijdens deze Middellandse-Zee cruise van Johannes stapt zijn oudere zuster Johanna Angenita in het huwelijkse bootje met zijn marine-collega Jacobus Hardebol (27-10-1892).
Aangedane havenplaatsen: Malta - Port Said - Alexandria - Toulon - Gibraltar - Funchal(Madeira) - Den Helder.
Van 16-4-1893 t/m 04-11-1894 wordt het schip te Den Helder uit dienst gesteld en in conservatie genomen.
Johannes blijft deze periode zorg dragen voor de machinekamer van de 'Friso'.
In deze periode op 1-11-1893 wordt Johannes bevordert tot machinist der derde klasse en is zijn leerlingentijd eindelijk voorbij.
In deze periode van meer dan een half jaar heeft Johannes vast nog wel elders zijn vakbekwaamheden getoond maar aangezien zijn staat van dienst (nog) niet boven water is blijft dat gissen.
Verondersteld mag worden dat hij zijn familie in deze periode heeft kunnen bezoeken.
Hij was wellicht in de gelegenheid het huwelijk van zijn jongere zuster Jacoba Johanna met Frederik Christensen bij te wonen op 23-8-1894 te Utrecht.
In september 1893 kon hij ook zijn zwager uitzwaaien die het machinstenberoep "voor gezien hield".
Jacobus Hardebol was nu bijna 1 jaar met zijn zuster gehuwd en kon overstappen naar een marinebaan aan de wal (Opzichter FortificatiŽn).
Op 5-11-1894 gaat Johannes opnieuw buitengaats met de 'Friso'.
Het schip zal pas op 29-7-1895 terug keren in Den Helder.
In Vlissingen aangekomen, bij het onder stoom gaan, ontstaan scheuren in de 'stoomleibuis' waardoor het vertrek naar IndiŽ een grote vertraging ondergaat.
23-11-1894
kan eindelijk het anker gelicht worden.
Aankomst te Bahia op 23-12-1894.
Van Bahia op 1-1-1895 vertrekt de 'Johan Willem Friso' samen met de 'Van Speyk' naar
Oost-
IndiŽ.
gen6.2.tromp.jpg (15658 bytes)
De 'Tromp' verlaat de haven van Den Helder

Tijdens de reis van de 'Friso' stapt Johannes over op een ander schip om uiteindelijk terecht te komen op het schroefstoom-schip der 1e klasse "Tromp".
 
Dit schip is vergelijkbaar met de vorige twee schepen.
2 horizentaal direkt werkende expansie machines (gebouwd Ned.Stoomb.Mij. te Fijenoord), 4 vlampijpketels, 2.329 pk, 1 vierbladige schroef, 13.69 knoop, 2 schoorstenen en 3 masten, 28 kanonnen van divers kaliber, 300 koppen bemanning, gebouwd in Amsterdam en in dienst gesteld op 1-9-1882.
De 'Tromp' nam o.a. deel aan de Lombok-expeditie('s) (in deze oorlog is zeer hevig gevochten) samen met de 'Prins Hendrik der Nederlanden' - 'Koningin Emma der Nederlanden' - 'Sumatra' en 'Borneo' gedurende de periode van 6-7-1894 t/m 9-12-1894.
De Tromp vertrok (na gedane arbeid) samen met de 'Sumatra' naar Soerabaja.
Ging daarna weer terug naar Ampenan en keerde opnieuw terug naar Soerabaja.
Het schip werd vervolgens ondergebracht in het auxiliair(hulp/reserve) eskader van ktz F.K. Engelbrecht te Soerabaja.

2 dagen voor de 'Tromp' van Soerabaja opnieuw vertrekt, dit keer voor een missie naar Atjee, monstert Johannes aan op dit schip.
Zijn laatst bekende schip was de 'Johan Willem Friso'.
Het is niet duidelijk met welk schip hij te Soerabaja is gearriveerd.
De 'Friso' kwam pas op 23-3-1895 aan te Tandjong Priok. Voor de hand ligt dat hij onderweg is overgestapt op een ander schip welke rechtstreeks naar Soerabaja is gevaren of dat de 'Friso' eerst naar Soerabaja gevaren is, wat niet bleek uit de documentatie.
10-3-1895
stoomt de 'Tromp' op naar Atjeh.
Op 20-3-1895 aankomst te Oleh-leh.
25-3-1895
In de scheepsmacht in de wateren van Atjeh: Ktz (Kapitein ter Zee) F.K. Engelbrecht (vlag).
Over de periode van het schip tussen 26-3-1895 t/m 15-9-1895 zijn voorlopig geen gegevens bekend.
gen6.2.gedeh.jpg (10764 bytes) De 'Gedeh' als wachtschip te Tandjong Priok

Op 15-9-1895 monstert de nu 25jarige Johannes Eijsbroek aan op het wachtschip 'Gedeh' te Tandjong Priok.
Dit was een zgn "gladdekskorvet".
De kiel werd gelegd te Soerabaja en het werd in 1875 in dienst gesteld.
Tonnage 1.421, lengte 77 m. diepte 3,75 m.
Bemanning 161 (122 Europeanen en 39 inlanders), bewapening 9 kanonnen van divers kaliber.
gen6.2.prhendrik.jpg (17584 bytes) Pantserschip 'Prins Hendrik' in Indische wateren

Op 1-6-1896 (Johannes is dan bijna 26 jaar) monstert hij aan op de 'Prins Hendrik Der Nederlanden', een pantserschip van al krasse leeftijd.
Gebouwd in Engeland, 3375 ton, 2 horizontale 2-cilinder machines met een vermogen van 2.425 ipk, 2 schroeven, 12 kn, 1 schoorsteen, 3 masten met barktuig, materiaal: ijzer, 230  later 267 koppen bemanning, 8 kanonnen van divers kaliber.
Het werd in 1867 in dienst gesteld.
Johannes stapt aan boord te Tandjong Priok en vertrekt met het schip op 9-6-1896 naar Makassar, 5-7-1896 aankomst Ampenan, 6-8-1896 aankomst Soerabaia. Opnieuw vertrekt Johannes richting Atjeh waar het schip te Oleh-leh op 14-9-1896 arriveert.
Het schip blijft langere tijd in deze wateren actief.
Aankomst in de Loh Tiba-baai alwaar troepen worden ontscheept en een landingsdivisie aldaar een  strandbivak bezet.
Opnieuw terug naar Oleh-leh en weer terug met troepen ter aflossing van de landingsdivisie in het strandbivak.
Aankomst te Lehong en weer terug om opnieuw in het Auxiliair eskader rond te kruisen in de Noord Sumatraanse wateren.
Johannes Eijsbroek zat in die periode met z'n neus bovenop de "Atjeh-oorlog"
.
(Op 6-8-1897 ging het schip in divisie)
In de voorgaande periode (11-1896) wordt Johannes bevorderd tot machinist 2e klasse.
gen6.2.ceram.jpg (18651 bytes) Ceram

Al eerder dan het schip in divisie gaat ziet Johannes kans uit het oorlogsgebied weg te komen want hij solliciteert met succes naar een functie op het raderschip 'Ceram' welk schip inmiddels ook een bijdrage leverde in de Atjehse wateren. 
Het jaar dat Johannes diende op de 'Prins Hendrik' zal naar inschatting behoorlijk zwaar zijn geweest.
Ook op zee in deze wateren is het flink warm en heerst er een hoge luchtvochtigheidsgraad.
In de (kolen gestookte) machinekamer is het nog een stukje warmer en je kunt al die tijd aan boord ook geen kant op.
En dan al die jonge kerels zonder een spoor van vrouwelijk schoon in de verste omgeving.
Een moeilijk voor te stellen omstandigheid als je dit afrekent naar de huidige leefomstandigheden bij onze krijgsmacht en marine!
 
Op 8-6-1897 stapt Johannes bij Oleh-leh op 26jarige leeftijd aan boord van dit 570 ton metende schip.
De 'Ceram' is een schroefstoomschip 4e klasse en werd in 1893 flottieljevaartuig. Het werd gebouwd te Vlissingen en in 1887 in dienst gesteld. 
Vermogen 800 ipk, snelheid 12.8 knoop, bewapening 7 kanonnen van divers kaliber, bemanning 82 (59 Europeanen en 23 inlanders)
Hij vertrekt van Oleh-leh op 10-6-1897 naar Penang, waar op 22-6 wordt het 60jarig regeringsjubileum van Koningin Victoria van Engeland wordt gevierd.
Opnieuw naar Oleh-leh en weer terug via Poelau Weh naar Penang.
Eindelijk is het gebeurd voor het schip in deze wateren en op 23-9-1897 vertrekt Johannes met de Ceram naar Tandjong Priok waar hij 7 dagen later arriveert.
Op 12-10-1897 komt het schip aan te Soerabaja.
Johannes moet nu nog een dik half jaar dienen voor zijn dienstverband van tien jaar erop zit.
Hij is nu nog maar 27 jaar en heeft al een behoorlijke levenservaring opgedaan. Vermoedelijk verlangt Johannes wel naar een baan aan de wal met alle meerdere comfort wat dit met zich meebrengt en vooral de zgn. 'privacy'.
En niet in de laatste plaats zijn verlangen naar een vriendin!
gen6.2.bromo.jpg (14802 bytes) Het wachtschip 'Bromo' voor de Indische kust

Zijn ŤŤn na laatste schip wordt op 1-11-1897 het wachtschip 'Bromo' waarop hij een half jaartje zal dienen.
Het is een rader stoomschip der 2e klasse van de Indische Militaire Marine waarvan de kiel gelegd werd te Amsterdam en in 1875 in dienst werd gesteld.
Tonnage 1.524, lengte 160 en diepgang 4 meter.
Het vermogen bestond uit 950 epk, het bezat schroeven en geen raderen maar nog wel de kasten daarvan.
Snelheid een povere 8 knoop, 1 schoorsteen en 3 masten, bewapening 6 kanonnen van divers kaliber, bemanning in een later stadium 103 Europeanen en 33 inlanders.
gen6.2.emma.jpg (15616 bytes) 'Koningin Emma der Nederlanden' in IndiŽ

Twee maanden heeft Johannes Eijsbroek nog even op de 'Koningin Emma Der Nederlanden' gediend van 4-4-1898 t/m 4-6-1898.
Dit was ook weer een schroefstoomschip 1e klasse en heeft een belangrijk deel van haar bestaan doorgebracht in de Indische wateren.
Het voortstuwingsmechanisme bestond uit 1 horizontale direct werkende expansie machine, 4 vlampijpketels , 2.732 pk, 1 schroef, snelheid 14.1 knoop, bewapening 14 kanonnen van divers kaliber, 4 spartorpedo's en 7 voortorpedo's, 2 schoorstenen en 3 masten.
Gebouwd te Amsterdam en in 1880 in dienst gesteld.
Op 5-4-1898 vaart Johannes vanuit Soerabja naar het Westgat.
Het schip neemt deel aan een sleeptocht (met de 'Atjeh' en de 'Edi') van het 3.000 tons dok naar de Sabang-baai.
Ook het gouvernements stoomschip 'Zeeduif' is aanwezig.
O
p 29-4-1898 benoorden de sabang-baai wordt de sleep aan de 'Mataram' en de 'Nias' overgedragen.
4-1898
aankomst in de Sabang-baai.
Vertrek via Oleh-leh naar Soerabaja waar wordt afgemeerd op 3-6-1898.
Hier gaat Johannes weer van boord om de laatste 16 dagen van zijn marinetijd uit te dienen op de 'Bromo'. 

Op de 21ste juni 1898 zwaait Johannes af. 

Gegevens van de militaire loopbaan van Johannes Reinhardt Hubertus Eijsbroek en de gegevens van de betreffende schepen zijn verzameld en ter beschikking gesteld door het Marine Museum te Den Helder, waarbij wij vooral de heren Leon Homburg en Maarten Bakker mogen bedanken, alsmede voor de overige algemene informatie aangaande de machinisten-bijzonderheden tijdens hun opleiding.

http://www.marinemuseum.nl/ Verder zijn er gedeeltes overgenomen uit de boekwerken '150 jaar stoom bij de KM' en bijbehorend gedenkboek aangaande het machinistenkorps van hetzelfde wapen.

 link
:
varen, zeil of stoom?